ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਕੈਰੋਲ ਬਾਗ ਦੇ ਬੀਡਨਪੁਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਨਕਲੀ ਮੋਬਾਈਲ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ IMEI ਨੰਬਰ ਟੈਂਪਰਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਯੂਨਿਟ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੌਕੇ ਤੋਂ 1,800 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਪੁਲਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕੇਂਦਰੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ IMEI ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਸਬੰਧੀ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ।
ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੁਲਜ਼ਮ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਰੈਕੇਟ ਨੂੰ ਚਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਲਾਕੀ ਭਰਿਆ ਸੀ, ਮੁਲਜ਼ਮ ਸਕ੍ਰੈਪ ਡੀਲਰਾਂ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਦੇ ਮਦਰਬੋਰਡ ਖਰੀਦਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਚੀਨ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਮੋਬਾਈਲ ਬੌਡੀ ਪਾਰਟਸ ਮੰਗਵਾਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮਦਰਬੋਰਡਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਵੀਆਂ ਬਾਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਫੋਨ ਅਸੈਂਬਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ IMEI ਨੰਬਰ ਨੂੰ ‘WRITEIMEI 0.2.2’ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਪੁਲਿਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਨਕਲੀ ਫੋਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਜਾਂਚ ਲਈ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। IMEI (International Mobile Equipment Identity) ਹਰ ਫੋਨ ਦਾ 15 ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ‘ਫਿੰਗਰਪ੍ਰਿੰਟ’ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੁਲਿਸ ਚੋਰੀ ਹੋਏ ਜਾਂ ਅਪਰਾਧਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਫੋਨਾਂ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਫੋਨ ਚੋਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਲੌਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ IMEI ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਉਹ ਫੋਨ ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤੋਂ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
IMEI ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਫਰਜ਼ੀ ਫੋਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ‘ਤੇ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ ਫੋਨਾਂ ਵਜੋਂ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਟਰੇਸ ਕਰਨਾ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੌਕੇ ਤੋਂ ਕੁੱਲ 1,826 ਹੈਂਡਸੈੱਟ (ਕੀਪੈਡ ਅਤੇ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੋਵੇਂ), IMEI ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਟੂਲਜ਼ ਨਾਲ ਲੈਸ ਲੈਪਟਾਪ, ‘WRITEIMEI 2.0’ ਸੌਫਟਵੇਅਰ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਫੋਨ ਬੌਡੀ ਪਾਰਟਸ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਮੁੱਖ ਦੋਸ਼ੀ ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ (45) ਸਮੇਤ ਪੰਜ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਥਾਣਾ ਕੈਰੋਲ ਬਾਗ ਵਿਖੇ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਰਾਵਾਂ ਤਹਿਤ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਜਾਂਚਕਰਤਾ ਹੁਣ ਇਸ ਗੈਂਗ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ, ਚੀਨ ਤੋਂ ਖਰੀਦ ਦੇ ਚੈਨਲਾਂ ਅਤੇ ਫੋਨ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲੇ ਡੀਲਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜੁਟੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਤਾਈ ਹੈ।
