ਨਿਊਯਾਰਕ/ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 21 ਨਵੰਬਰ: ਸਿੱਖਸ ਫਾਰ ਜਸਟਿਸ ਦੇ ਆਗੂ ਗੁਰਪਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਨਾਕਾਮ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਨਿਖਿਲ ਗੁਪਤਾ ਨੂੰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੀ ਫੈਡਰਲ ਅਦਾਲਤ ਨੇ 235 ਮਹੀਨੇ, ਯਾਨੀ 19 ਸਾਲ 7 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਹੈ। ਸਾਊਦਰਨ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਆਫ਼ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜੱਜ ਵਿਕਟਰ ਮਾਰੇਰੋ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਕਰੀਬ 80 ਮਿੰਟ ਚੱਲੀ ਸੁਣਵਾਈ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਜੱਜ ਮਾਰੇਰੋ ਨੇ ਇਸ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। 55 ਸਾਲਾ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਇਸ ਸਾਲ 13 ਫ਼ਰਵਰੀ ਨੂੰ ਕਤਲ ਲਈ ਸੁਪਾਰੀ ਦੇਣ, ਇਸ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚਣ ਅਤੇ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਤਿੰਨੋਂ ਦੋਸ਼ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੈਦ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਗੁਪਤਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਡਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰੀ ਧਿਰ ਨੇ ਮੰਗੀ ਸੀ ਵੱਧ ਸਜ਼ਾ
ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲਾਂ ਨੇ ਗੁਪਤਾ ਲਈ 293 ਮਹੀਨੇ, ਯਾਨੀ 24 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਮੰਗੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਕਤਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਨੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰਦਿਆਂ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਸਹਿ-ਮੁਲਜ਼ਮ ਵਿਕਾਸ ਯਾਦਵ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਇਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਜੱਜ ਨੇ ਤੈਅ ਦਾਇਰੇ, ਜੋ 235 ਤੋਂ 293 ਮਹੀਨੇ ਸੀ, ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਸਿਰੇ ‘ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ।
ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਪੰਨੂ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗੀ। ਪੰਨੂ ਖ਼ੁਦ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਏ ਜਾਣ ਮੌਕੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੂੰ 1,200 ਦਿਨ ਸਖ਼ਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਗੁਜ਼ਾਰਨੇ ਪਏ।
ਕਿਵੇਂ ਨਾਕਾਮ ਹੋਈ ਸਾਜ਼ਿਸ਼
ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰੀ ਧਿਰ ਮੁਤਾਬਕ ਮਈ 2023 ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਯਾਦਵ ਨੇ ਗੁਪਤਾ ਨੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਭਾੜੇ ਦੇ ਕਾਤਲ ਦੀ ਭਾਲ ਲਈ ਜਿਸ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ ਡਰੱਗ ਐਨਫੋਰਸਮੈਂਟ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਸੂਹੀਆ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਕਤਲ ਦਾ ਸੌਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਕਵਰ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ। ਸਰਕਾਰੀ ਧਿਰ ਮੁਤਾਬਕ ਕਤਲ ਲਈ 1 ਲੱਖ ਡਾਲਰ ਤੈਅ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ 9 ਜੂਨ 2023 ਨੂੰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ 15 ਹਜ਼ਾਰ ਡਾਲਰ ਪੇਸ਼ਗੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਰਕਮ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਈ ਸੀ।
ਗੁਪਤਾ ਨੂੰ 30 ਜੂਨ 2023 ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ‘ਤੇ ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪ੍ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 14 ਜੂਨ 2024 ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਿੱਝਰ ਕਤਲ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦੇ ਦੋਸ਼
ਸਰਕਾਰੀ ਧਿਰ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਜੂਨ 2023 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਰੀ ਵਿੱਚ ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨਿੱਝਰ ਦੇ ਕਤਲ ਮਗਰੋਂ ਵਿਕਾਸ ਯਾਦਵ ਨੇ ਗੁਪਤਾ ਨੂੰ ਲਾਸ਼ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਭੇਜੀ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਕਥਿਤ ਕਾਤਲ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਨਿੱਝਰ ਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ‘ਤੇ ਸੀ। ਇਹ ਦੋਸ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਧਿਰ ਵੱਲੋਂ ਲਾਏ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿਕਾਸ ਯਾਦਵ ਹਾਲੇ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ
ਅਮਰੀਕੀ ਦੋਸ਼-ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਮੁਲਜ਼ਮ ਬਣਾਏ ਗਏ ਵਿਕਾਸ ਯਾਦਵ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਧਿਰ ਨੇ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਏਜੰਸੀ RAW ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਅਕਤੂਬਰ 2024 ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਦੋਸ਼-ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਨਸ਼ਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ CC-1 ਵਜੋਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਯਾਦਵ ਹੁਣ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਫ਼ਿਲਹਾਲ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 2023 ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਜਨਵਰੀ 2025 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਜ਼ਾ ਬਾਰੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਹਾਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪੰਨੂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਯੂ.ਏ.ਪੀ.ਏ. ਤਹਿਤ ਅੱਤਵਾਦੀ ਐਲਾਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।