December 15, 2022
ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈਕੋਰਟ ਨੇ 1991 ਦੇ 10 ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਐਨਕਾਊਂਟਰ ਮਾਮਲੇ ‘ਚ 43 ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕੋਰਟ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ 7-7 ਸਾਲ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਹੈ। ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਗਲਤ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਜਸਟਿਸ ਰਮੇਸ਼ ਸਿਨ੍ਹਾ ਅਤੇ ਜਸਟਿਸ ਸਰੋਜ ਯਾਦਵ ਦੀ ਬੈਂਚ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਮੁਲਜ਼ਮ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਮਾਰ ਦੇਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਖਤਰਨਾਕ ਅਪਰਾਧੀ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਮੁਲਜ਼ਮ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕੱਦਮੇ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।”
ਦੱਸ ਦਈਏ ਕਿ 12 ਜੁਲਾਈ, 1991 ਨੂੰ ਨਾਨਕਮੱਥਾ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ, ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 25 ਸਿੱਖ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦਾ ਜੱਥਾ ਬੱਸ ਰਾਹੀਂ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪੀਲੀਭੀਤ ਦੇ ਕਛਾਲਾ ਘਾਟ ਦੇ ਕੋਲ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਬੱਸ ਰੋਕੀ ਅਤੇ 11 ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਨੀਲੀ ਬੱਸ ‘ਚ ਬਿਠਾ ਲਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ 10 ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਬਰਾਮਦ ਹੋਈਆਂ, ਜਦਕਿ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂਰਪੁਰ ਦੇ ਤਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਅੱਜ ਤੱਕ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ।
ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਸਨ ਤਿੰਨ ਮੁਕੱਦਮੇ
ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ‘ਚ ਪੂਰਨਪੁਰ, ਨਿਊਰੀਆ ਅਤੇ ਬਿਲਸੰਡਾ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਨੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਨਹਿੱਤ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਖਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸੁਣਵਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ 15 ਮਈ, 1992 ਨੂੰ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ CBI ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। CBI ਨੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ 57 ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਦਾਖਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ 47 ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ, ਜਦਕਿ 2016 ਤੱਕ 10 ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੱਸ ਤੋਂ ਉਤਾਰ ਕੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ
- ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉਰਫ ਨਿੰਦਰ, ਪੁੱਤਰ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ, ਪੀਲੀਭੀਤ
- ਲਖਵਿੰਦਰ ਿਸੰਘ ਉਰਫ ਲੱਖਾ, ਪੁੱਤਰ ਗੁਰਮੇਜ ਸਿੰਘ, ਪੀਲੀਭੀਤ
- ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਉਰਫ ਪੱਪੂ, ਪੁੱਤਰ ਬਸੰਤ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ
- ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਉਰਫ ਜੱਸਾ, ਪੁੱਤਰ ਬਸੰਤ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ
- ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਉਰਫ ਫੌਜੀ, ਪੁੱਤਰ ਅਜੈਬ ਸਿੰਘ, ਬਟਾਲਾ
- ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ, ਪੁੱਤਰ ਅਜੈਬ ਸਿੰਘ, ਬਟਾਲਾ
- ਮੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉਰਫ ਮੁੱਖਾ, ਪੁੱਤਰ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ, ਬਟਾਲਾ
- ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉਰਫ ਮਿੰਟਾ, ਪੁੱਤਰ ਅਜੈਬ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ
- ਸੁਰਜਨ ਸਿੰਘ ਉਰਫ ਬਿੱਟੋ, ਪੁੱਤਰ ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ
- ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਉਰਫ ਧੀਰਾ, ਪੁੱਤਰ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ
- ਤਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਪੁੱਤਰ ਮਲਕੈਤ, ਸ਼ਾਹਜਹਾਂਪੁਰ (ਗੁੰਮਸ਼ੁਦਾ ਦੱਸੇ ਗਏ)
